Interviewtechnieken

Interviewtechnieken. Een kwestie van vaak doen.

microfoonWie voor het eerst een interview af gaat nemen een paar tips.

Tijdens mijn werk als radioverslaggever waren de volgende tips van onschatbare waarde. Hoe boek je een goed resultaat. Mijn tips zijn ook handig voor uitwerking op papier.

Het begint met een goede voorbereiding. Denk alvast na welke vragen je straks kan stellen. Houd hiermee een bepaald doel voor ogen en let er altijd op of je vraag wel goed beantwoord wordt. Stel degene die je interviewt op zijn/haar gemak, zeker als het voor degene tegenover je de eerste keer is, dus begin over koetjes en kalfjes.

blablablaZorg dat je je geheel richt op degene die geïnterviewd wordt en ga niet zelf als stoorzender je eigen ervaringen vertellen in de trant van “O, dat heb ik ook eens meegemaakt bladiebladiebla.” Veel beginnelingen denken dat het helpt om te zeggen…”Gut, ik had vorige week zoiets ook”.
Op die manier word je zelf de verteller. Je komt niet bij iemand om je eigen ervaringen te vertellen, maar om te luisteren. Het komt er dus niet alleen op aan om de juiste vragen te stellen, maar vooral om te luisteren naar de antwoorden.

Actief luisteren is de sleutel

luisterenDat je goed luistert kun je laten merken door tijdens het vraaggesprek samen te vatten wat er tot nu toe is gezegd. Daarmee check je of je het gezegde goed hebt begrepen. Een vraag zoals: ‘ kun je hierover wat meer vertellen?’ moet al voldoende zijn om de geïnterviewde even aan de gang te houden.

Door actief te luisteren stimuleer je iemand om zijn verhaal te vertellen zoals hij het zelf werkelijk ziet of beleeft. Goed luisteren kan ook stimuleren om de emotionele betekenis van een situatie of een probleem naar voren te brengen. Daarvoor is immers een sfeer van vertrouwen noodzakelijk die door goed luisteren kan worden bevorderd. Zowel uit verbale reacties als non-verbale reacties moet de geïnterviewde kunnen merken dat je geïnteresseerd bent in zijn verhaal. Dat je aandacht hebt voor hem en dat je het belangrijk vindt om te horen wat de geïnterviewde te zeggen heeft. Als je niet wilt onderbreken dan kan dit door te knikken of instemmend te hummen. Wat dat betreft zijn interviews ter plekke handig vanwege het oogcontact. Bij telefonisch interviewen is het al weer moeilijker.

Soms voel je op je klompen aan dat er nog meer uit te halen is. Herhaal dan hetgeen wat net gezegd is en laat een stilte vallen, de wenkbrauwen vragend opgetrokken. De meeste mensen beginnen dan zonder nadenken hun verhaal aan te vullen. Subtieler kan het haast niet. Wie eenmaal op de praatstoel zit en dat stukje vertrouwen voelt, gaat makkelijker door naar de kern van de zaak.

Wie goed luistert is beter in staat alle belangrijke gegevens op een rijtje te zetten. Door goed te luisteren voorkom je dat je voorbarige conclusies trekt. Je biedt de mogelijkheid aan de ander het hart te luchten.

Soorten vragen

knevelHet is niet handig als er ‘gestuurde’ vragen worden gesteld bij een interview. Mensen krijgen door gestuurde vragen het idee dat hun dingen in de mond worden gelegd. Ook van tevoren bedachte vragen moeten niet zomaar tijdens een interview worden gelanceerd. Het wekt de indruk dat je dan niet luistert naar de antwoorden. Wil je eens horen wat ik bedoel, luister dan naar Knevel en Van den Brink, Knevel luistert over het algemeen niet en probeert teveel te sturen.
Bij een ladderinterview bezig zijn alle vragen van tevoren vastgesteld ongeacht hoe het gesprek verloopt zoals: “Wat is je lievelingsdier, hou je wel of niet van doperwtjes”.

Niet: “vind je dit ook een goed idee” (waardeoordeel)…”maar wat vind je van het idee”.

Je kan gesloten en open vragen stellen. Bij open vragen geef je degene die je interviewt de ruimte in de formulering van zijn antwoord. Open vragen beginnen met hoe, waarom en wat bijvoorbeeld. Gesloten vragen zijn gerichte vragen. Hierbij wordt het antwoord bepaald door de inhoud van de vraag. Vaak is het antwoord ja of nee. Met open vragen kom je doorgaans verder in een interview. Verpest een open vraag niet door in een adem daarna een gesloten vraag te stellen. Je krijgt dan alleen antwoord op de gesloten vraag en het gesprek komt dan stug op gang.

Voorbeeld:
Journalist: “Burgemeester, de omwonenden zijn de overlast van hangjongeren meer dan zat. Zeker nu het gisterenavond helemaal uit de hand is gelopen wordt er geroepen om harde maatregelen. Bent u ook een voorstander van harde maatregelen?”

Burgemeester: “Ja”.

Stel je de vraag:
“Kunt u mij vertellen aan welke maatregelen u denkt?” Dan kan de burgemeester het niet meer alleen af met het antwoord ja.

 Je bent slim of je bent het niet…

Soms is het slim om je dom (onwetend) voor te doen…(lekker gemeen overigens)

vraagtekensStel je voor, je spreekt met een stug persoon, een teleurgestelde politicus die geen vertrouwen meer heeft in de pers. Dan kan je maar beter beginnen met vragen stellen over dingen die al lang bekend zijn. Vragen naar iets wat al bekend is straalt een beetje onervarenheid uit. Een politicus komt zo wat beter op de praatstoel omdat je niet gehaaid overkomt. Worden hierbij onschuldig tussendoor wat pittige vraagjes gesteld, dan is de kans op een spannend antwoord heel groot. Politici die echt getraind zijn in spreken met de media trappen hier trouwens niet meer in, maar proberen is altijd leuk natuurlijk. Zie het maar als een spel.

Soms is een vraag om uitleg belangrijk: “ik begrijp het niet precies, leg het eens uit, kan je daar nog meer over vertellen?” Onderbreek de ander alleen als je echt de draad lijkt kwijt te raken en doe dit als er een natuurlijke stilte valt.

Vat op tijd samen en gebruik hiervoor je eigen woorden. Blijf bij het thema van het gesprek. Vraag regelmatig of je het zo goed begrepen hebt. Soms is het ook handig als je de geïnterviewde vraagt om het gesprek samen te vatten. De vraag: “zou u even voor mij willen samenvatten wat we tot nu toe allemaal hebben gezegd, want ik kan het niet meer zo volgen”, is geen zwakteaanbod. En laat hem dan maar de belangrijkste gesprekspunten tot dan toe opnoemen.

Enkele tips over je houding

Houd oogcontact met degene waarmee je in gesprek bent. Toon interesse en laat dit ook met lichaamstaal weten. Niet onderuitgezakt als een zoutzak zitten luisteren. Buig lichtjes naar voren. Geef instemmende geluiden om aan te sporen verder te vertellen. Dit kan ook met knikken, verbaasd kijken, wenkbrauwen fronsen, het zijn allemaal aanmoedigingen om door te gaan. Doe dit wel op het juiste moment en niet automatisch, anders wordt de indruk gewekt dat je niet luistert. Hou je eigen associaties, opmerkingen en opvattingen voor je. Ga niet zelf je hart luchten. Doe niet bij het samenvatten een schepje erbovenop vanuit je eigen ervaringen. Houd de emoties in de hand, ook al staat het vertelde recht tegenover je eigen mening. Jaag de ander niet op, goed luisteren betekent: de tijd nemen. Laat af en toe stiltes toe. Dring de geïnterviewde niet je eigen tempo op.

Veel plezier met het interviewen van personen, het is een boeiend spel.

Doe ook eens me met de eendaagse workshops basisjournalistiek. “Het geheim van een goed persbericht”. Heb je interesse, vraag dan eens naar de mogelijkheden om bij jou in de buurt zo’n cursus te organiseren.

Gera de Leeuw
De Leeuw Tekstbureau
J. th de Visserstraat 116
2221AZ Katwijk

0651462953

gera@deleeuwtekstbureau.nl 

logoleeuwtjegroen

 

gera@deleeuwtekstbureau.nl