|
Soms
voel je op je klompen aan dat er nog meer uit te halen is. Herhaal
dan hetgeen wat net gezegd is en laat een stilte vallen, de
wenkbrauwen vragend opgetrokken. De meeste mensen beginnen dan
zonder nadenken hun verhaal aan te vullen. Subtieler kan het haast
niet. Wie eenmaal op de praatstoel zit en dat stukje vertrouwen
voelt, gaat makkelijker door naar de kern van de zaak.
Wie goed luistert is beter in staat alle belangrijke gegevens op
een rijtje te zetten. Door goed te luisteren voorkom je dat je
voorbarige conclusies trekt. Je biedt de mogelijkheid aan de ander
het hart te luchten.
Soorten
vragen
Het
is niet handig als er gestuurde vragen worden gesteld bij
een interview. Mensen krijgen door gestuurde vragen het idee dat
hun dingen in de mond worden gelegd. Ook van tevoren bedachte
vragen moeten niet zomaar tijdens een interview worden gelanceerd.
Het wekt de indruk dat je dan niet luistert naar de antwoorden.
Behalve als je met een ladderinterview bezig bent waarbij alle
vragen al van tevoren zijn vastgesteld ongeacht hoe het gesprek
verloopt. "Wat is je lievelingsdier, hou je wel of niet van
doperwtjes".
Niet:
"vind je dit ook een goed idee" (waardeoordeel)
"maar
wat vind je van het idee".
Je
kan gesloten
en open
vragen stellen. Bij open vragen geef je degene die je interviewt
de ruimte in de formulering van zijn antwoord. Open vragen
beginnen met hoe, waarom en wat bijvoorbeeld. Gesloten vragen zijn
gerichte vragen. Hierbij wordt het antwoord bepaald door de inhoud
van de vraag. Vaak is het antwoord ja of nee. Met open vragen kom
je doorgaans verder in een interview. Verpest een open vraag niet
door in een adem daarna een gesloten vraag te stellen. Je krijgt
dan alleen antwoord op de gesloten vraag en het gesprek komt dan
stug op gang.
Voorbeeld:
Journalist: "Burgemeester,
de omwonenden zijn de overlast van hangjongeren meer dan zat.
Zeker nu het gisterenavond helemaal uit de hand is gelopen wordt
er geroepen om harde maatregelen. Bent u ook een voorstander van
harde maatregelen?"
Burgemeester:
"Ja".
Stel
je de vraag:
"Kunt
u mij vertellen aan welke maatregelen u denkt?" Dan
kan de burgemeester het niet meer alleen af met het antwoord ja.
Je
bent slim of je bent het niet...
Soms
is het slim om je dom (onwetend) voor te doen...(lekker gemeen
overigens)
Stel
je voor, je spreekt met een stug persoon, een teleurgestelde
politicus die geen vertrouwen meer heeft in de pers. Dan kan je
maar beter beginnen met vragen stellen over dingen die al lang
bekend zijn. Vragen naar iets wat al bekend is straalt een beetje
onervarenheid uit. Een politicus komt zo wat beter op de
praatstoel omdat je niet gehaaid overkomt. Worden hierbij
onschuldig tussendoor wat pittige vraagjes gesteld, dan is de kans
op een spannend antwoord heel groot. Politici die echt getraind
zijn in spreken met de media trappen hier trouwens niet meer in,
maar proberen is altijd leuk natuurlijk. Zie het maar als een
spel.
Soms
is een vraag om uitleg belangrijk: "ik
begrijp het niet precies, leg het eens uit, kan je daar nog meer
over vertellen?"
Onderbreek de ander alleen als je echt de draad lijkt kwijt te
raken en doe dit als er een natuurlijke stilte valt.
Vat
op tijd samen en gebruik hiervoor je eigen woorden. Blijf bij het
thema van het gesprek. Vraag regelmatig of je het zo goed begrepen
hebt. Soms is het ook handig als je de geïnterviewde vraagt om
het gesprek samen te vatten. De vraag: "zou u even voor mij
willen samenvatten wat we tot nu toe allemaal hebben gezegd, want
ik kan het niet meer zo volgen", is geen zwakteaanbod. En
laat hem dan maar de belangrijkste gesprekspunten tot dan toe
opnoemen.
Enkele
tips over jezelf
Houd
oogcontact met degene waarmee je in gesprek bent. Toon interesse
en laat dit ook met lichaamstaal weten. Niet onderuitgezakt als
een zoutzak zitten luisteren. Buig lichtjes naar voren. Geef
instemmende geluiden om aan te sporen verder te vertellen. Dit kan
ook met knikken, verbaasd kijken, wenkbrauwen fronsen, het zijn
allemaal aanmoedigingen om door te gaan. Doe dit wel op het juiste
moment en niet automatisch, anders wordt de indruk gewekt dat je
niet luistert. Hou je eigen associaties, opmerkingen en
opvattingen voor je. Ga niet zelf je hart luchten. Doe niet bij
het samenvatten een schepje erbovenop vanuit je eigen ervaringen.
Houd de emoties in de hand, ook al staat het vertelde recht
tegenover je eigen mening. Jaag de ander niet op, goed luisteren
betekent: de tijd nemen. Laat af en toe stiltes toe. Dring de geïnterviewde
niet je eigen tempo op.
Veel
plezier met het interviewen van personen, het is een boeiend spel.
In
de herfst en winter geef ik door het hele land heen ééndaagse
workshops basisjournalistiek. Het geheim van een goed
persbericht. Heb
je interesse, vraag dan eens naar de mogelijkheden om bij jou in
de buurt zo'n cursus te organiseren. Mijn lesboekje kun je ook los
bestellen via www.sportscan.nl
De Leeuw Tekstbureau,
St. Barbara's tuin 44
2231ZT
Rijnsburg
0651462953
Voor
nadere informatie of inschrijving:
cursus@deleeuwtekstbureau.nl
|
